Skip to Content
Pil ve Güç BeslemesiTP4056 Şarj Modülü

TP4056 Şarj Modülü Nasıl Kullanılır?

TP4056, tek hücreli (1S) Li-ion ve LiPo pilleri USB’den şarj etmek için kullanılan en yaygın modüldür. Ucuzdur, küçüktür ve doğru bağlandığında güvenlidir. ESP projelerinin neredeyse hepsinde pil tarafı bu modülle başlar.

TP4056 Ne Yapar?

TP4056, lityum pili lityumun istediği şekilde doldurur. Bu yönteme CC-CV (sabit akım, sabit voltaj) denir:

  1. Sabit akım (CC): Pil boşken ayarlı akımla (çoğu modülde 1 A) doldurur. Pil voltajı yükselir.
  2. Sabit voltaj (CV): Pil 4,2 V’a ulaşınca voltajı 4,2 V’ta sabitler. Akım yavaş yavaş azalır.
  3. Bitiş: Akım ayarlı değerin onda birine düştüğünde şarjı keser.

Modül 4,5–5,5 V giriş ister. USB, telefon şarj adaptörü veya 5 V’luk herhangi bir kaynak uygundur. 5 V’tan yüksek voltaj bağlamayın.

Korumalı ve Korumasız TP4056

Piyasada iki tür TP4056 modülü vardır ve aradaki fark kritiktir.

ÖzellikKorumasızKorumalı
Üzerindeki entegrelerYalnızca TP4056TP4056 + DW01A + 8205A MOSFET
UçlarB+ / B−B+ / B− ve OUT+ / OUT−
Aşırı şarj korumasıTP4056 4,2 V’ta keserVar (ikinci kat)
Aşırı deşarj korumasıYok~2,4 V’ta keser
Kısa devre / aşırı akımYok~3 A civarında keser

Korumasız modül pili yalnızca doldurur. Yükü bu modüle bağlarsanız, yük pili sıfıra kadar boşaltabilir. Pilli bir projede korumalı modül kullanın. Korumasız modül, zaten koruma devresi olan hücreler veya harici BMS bulunan durumlar içindir.

Korumalı modülü üstündeki ek entegrelerden ve OUT+ / OUT− yazan iki ek padden tanırsınız.

Bağlantı

TP4056 korumalı şarj modülünün USB, pil ve yük bağlantısı

Pil B+/B−‘ye, yük OUT+/OUT−‘ye bağlanır. Yükü B uçlarına bağlarsanız koruma devresini atlamış olursunuz.

PadBağlantı
USB / IN+ / IN−5 V giriş. USB soketi varsa ayrıca bağlamaya gerek yok.
B+ / B−Pil. Kırmızı kablo B+, siyah kablo B−.
OUT+ / OUT−Yük. ESP, regülatör, sensör buraya bağlanır.

En sık yapılan hata, yükü B+/B−‘ye bağlamaktır. Devre çalışır ama koruma devresi devrede değildir.

Kutup ters bağlanırsa: TP4056 modüllerinin çoğunda pil ters bağlantı koruması yoktur. Pili ters bağlamak modülü anında yakabilir. Bağlamadan önce kutupları iki kez kontrol edin.

LED’ler

  • Kırmızı: Şarj oluyor.
  • Mavi veya yeşil: Şarj tamamlandı.

Pil bağlı değilken iki LED’in yanıp sönmesi normaldir.

Şarj Akımını Ayarlamak

Modüllerin çoğu 1 A şarj akımıyla gelir. Bu, 2000 mAh ve üstü 18650 hücreler için uygundur. Küçük bir LiPo (ör. 180 mAh) 1 A ile şarj edilmemelidir. Genel kural, kapasitenin 0,5–1 katı (0,5–1C) akımla şarj etmektir.

Akım, modüldeki R_PROG direnciyle (çoğu modülde “R3” yazan, 1,2 kΩ değerli küçük direnç) belirlenir:

R_PROGŞarj akımı
10 kΩ130 mA
5 kΩ250 mA
4 kΩ300 mA
3 kΩ400 mA
2 kΩ580 mA
1,5 kΩ780 mA
1,2 kΩ1000 mA

Değerler TP4056 veri sayfasından alınmıştır. Örnek: 180 mAh LiPo için 10 kΩ (130 mA) uygun bir seçimdir.

Isınma Normal mi?

TP4056 doğrusal (lineer) bir şarj entegresidir. Girişteki 5 V ile pilin voltajı arasındaki fark ısıya dönüşür:

Isı ≈ (5 V − pil voltajı) × şarj akımı Boş pilde: (5 − 3,2) × 1 A ≈ 1,8 W

Bu yüzden boş pil 1 A ile şarj edilirken modül epey ısınır. Entegre belirli bir sıcaklıkta akımı kendisi azaltır; bu bir arıza değildir. Modülü kapalı kutuda kullanıyorsanız havalandırma bırakın veya akımı düşürün.

Şarj Olurken Projeyi Çalıştırmak

TP4056 aslında yük paylaşımı (load sharing) yapmaz. Yük OUT’a bağlıyken USB’yi takarsanız proje çalışmaya devam eder, ama modül yükün çektiği akımı da “şarj akımı” sanır.

  • Yük az akım çekiyorsa (derin uykudaki ESP gibi): Sorun yoktur.
  • Yük sürekli 100 mA’in üstünde çekiyorsa: Akım hiçbir zaman bitiş eşiğine düşmez, şarj bitmez ve pil uzun süre 4,2 V’ta bekletilir. Bu, pilin ömrünü kısaltır.

Sürekli çalışan projelerde çözüm, USB takılıyken yükü doğrudan USB’den besleyen basit bir yük paylaşımı devresidir:

Schottky diyot ve P-MOSFET ile yapılan TP4056 yük paylaşımı devresi

USB takılıyken yük Schottky diyot üzerinden USB’den beslenir, MOSFET pili yükten ayırır. USB çekilince MOSFET açılır ve yük pilden beslenir.

Devrenin malzemesi bir Schottky diyot (1N5819), bir P-kanal MOSFET (AO3401 gibi, düşük eşik voltajlı) ve bir 100 kΩ dirençtir. MOSFET’in gövde diyotu yönü nedeniyle drain pile, source yüke bağlanır.

Hazır alternatif olarak, şarj ve 5 V çıkışı aynı kartta birleştiren powerbank modülleri de bu işi yapar. Detaylar ESP kartlarını pille beslemek dersinde.

TP4056’nın Yapmadıkları

  • Seri paket şarj etmez. 2S ve 3S paketler için TP5100 gibi çok hücreli şarj modülü veya uygun CC-CV şarj cihazı gerekir. Bkz. BMS dersi.
  • LiFePO4 şarj etmez. LiFePO4 3,6 V’ta dolar; TP4056 4,2 V’a kadar zorlar. LiFePO4 için TP5000 gibi ayarlanabilir modül kullanılır.
  • Voltaj yükseltmez. Çıkış, pil voltajıdır (3,0–4,2 V). 5 V gerekiyorsa boost dönüştürücü eklenir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Yükü B+/B−‘ye bağlamak (koruma devre dışı kalır)
  • Pili ters bağlamak
  • Küçük LiPo’yu 1 A ile şarj etmek
  • İki hücreyi seri bağlayıp tek TP4056 ile şarj etmeye çalışmak
  • Modüle 9 V veya 12 V bağlamak

Özet

  • TP4056, 1S Li-ion/LiPo pili 4,2 V’a kadar CC-CV yöntemiyle doldurur.
  • Korumalı sürümü tercih edin; yükü OUT+/OUT−‘ye bağlayın.
  • Şarj akımı R_PROG direnciyle ayarlanır; küçük pillerde akımı düşürün.
  • Isınma normaldir; boş pilde 1 A şarjda belirgindir.
  • Sürekli yüksek akım çeken projelerde yük paylaşımı devresi düşünün.

Sıradaki Adım

Birden fazla hücreyle çalışacaksanız BMS nedir? dersine, ESP’yi pille çalıştıracaksanız doğrudan ESP kartlarını pille beslemek dersine geçin.

İlgili Ürünler

Bu derste anlatılan parçalar: