Pil Voltajını ESP ile Ölçmek
Pille çalışan bir projede “pil ne durumda?” sorusunun cevabını bilmek gerekir. Böylece pil bitmeden uyarı gönderebilir, ekranda yüzde gösterebilir veya pil kritik seviyeye inince ESP’yi kalıcı uykuya alıp pili koruyabilirsiniz.
ESP’nin analog girişi (ADC) bu iş için yeterlidir, ama pili doğrudan bağlayamazsınız. Araya iki direnç gerekir.
Neden Doğrudan Bağlanmaz?
Li-ion pil 4,2 V’a kadar çıkar. ESP’nin ADC pinleri 3,3 V’u geçemez ve doğru ölçüm aralığı bundan da dardır:
| Çip | En geniş ADC aralığı (12 dB zayıflatma) |
|---|---|
| ESP32 | ~0,15–2,45 V doğru ölçüm (3,1 V’a kadar okur ama doğrusal değil) |
| ESP32-S2 | 0–2,5 V |
| ESP32-C3 | 0–2,5 V |
| ESP8266 (çıplak çip) | 0–1,0 V |
Pil voltajını bu aralığa indirmek için gerilim bölücü kullanılır.
Gerilim Bölücü
İki eşit direnç, voltajı tam yarıya böler. 4,2 V, 2,1 V olur. Bu değer ESP32, S2 ve C3’ün güvenilir ölçüm aralığının içindedir.
İki 100 kΩ direnç pil voltajını yarıya indirir. 100 nF kondansatör, ADC’nin örnekleme anında okumayı kararlı tutar.
V_ADC = V_pil × R2 / (R1 + R2)
V_pil = V_ADC × (R1 + R2) / R2
R1 = R2 = 100 kΩ → V_pil = V_ADC × 2Bağlantı:
| Nokta | Bağlantı |
|---|---|
| R1 üst ucu | Pil + (TP4056 OUT+ veya anahtardan sonrası) |
| R1–R2 birleşimi | ESP ADC1 pini + 100 nF kondansatör |
| R2 alt ucu | GND |
Hangi pin?
ADC1 pinlerini kullanın. ESP32’de ADC2, Wi-Fi açıkken kullanılamaz. Diğer çiplerde de ADC1 en sorunsuz seçenektir.
| Kart | ADC1 pinleri |
|---|---|
| ESP32 | GPIO32–39 (34–39 yalnızca giriş, bölücü için idealdir) |
| ESP32-S2 (S2 Mini) | GPIO1–10 |
| ESP32-C3 | GPIO0–4 |
| ESP8266 | A0 (tek analog giriş) |
Direnç değeri nasıl seçilir?
Gerilim bölücü, pil bağlı olduğu sürece sürekli akım çeker:
I = 4,2 V / (100 kΩ + 100 kΩ) = 21 µADerin uykuda 10–25 µA çeken bir projede 21 µA, uyku akımını ikiye katlar. Seçenekler:
| Bölücü | Akım | Not |
|---|---|---|
| 10k + 10k | 210 µA | Pilli projede çok fazla |
| 100k + 100k | 21 µA | Çoğu proje için iyi denge |
| 1M + 1M | 2 µA | 100 nF kondansatör şart, okuma biraz daha gürültülü |
| MOSFET ile anahtarlı | ~0 | En verimli, ek parça gerektirir |
Kondansatör, yüksek değerli dirençlerde özellikle önemlidir. ADC örnekleme anında kısa bir akım çeker; kondansatör bu akımı karşılar ve okuma çökmez.
ESP32 / S2 / C3 Kodu
Arduino-ESP32 çekirdeğindeki analogReadMilliVolts() fonksiyonu, çipin fabrika kalibrasyonunu kullanarak doğrudan milivolt döndürür. analogRead() ile ham değer okuyup elle hesap yapmaktan çok daha doğrudur.
const int PIL_PIN = 3; // S2 Mini: GPIO3 | ESP32: 34 | C3: 2
const float BOLUCU_ORANI = 2.0; // (R1 + R2) / R2
float pilVoltajiOku() {
uint32_t toplam = 0;
for (int i = 0; i < 16; i++) { // 16 okumanın ortalaması
toplam += analogReadMilliVolts(PIL_PIN);
delay(2);
}
return (toplam / 16.0) * BOLUCU_ORANI / 1000.0; // volt
}
void setup() {
Serial.begin(115200);
analogSetPinAttenuation(PIL_PIN, ADC_11db); // en geniş aralık
}
void loop() {
float v = pilVoltajiOku();
Serial.printf("Pil: %.2f V\n", v);
delay(1000);
}ADC_11db sabiti yeni çekirdek sürümlerinde “12 dB” olarak da anılır; aynı ayardır ve çoğu kartta varsayılandır.
ESP8266 Kodu (D1 Mini, NodeMCU)
ESP8266’nın tek analog girişi A0’dır ve çipin kendisi yalnızca 0–1 V ölçer. D1 Mini ve çoğu NodeMCU kartında, A0 pininde 220 kΩ + 100 kΩ’luk dahili bir bölücü bulunur. Bu bölücü ölçüm aralığını 0–3,2 V’a çıkarır. Bu yüzden 4,2 V’luk pil için yine ek direnç gerekir.
A0 ile pil arasına seri 100 kΩ eklediğinizde toplam bölücü 4,2 V’u tam ölçek yapar:
(100k + 220k + 100k) / 100k = 4,2 → A0 = 1023 iken pil 4,2 Vfloat pilVoltajiOku() {
int ham = analogRead(A0); // 0–1023
return ham * 4.2 / 1023.0; // seri 100k eklenmiş D1 Mini için
}Kartınızdaki dahili dirençler farklı olabilir. Bilinen bir voltajla (multimetreyle ölçtüğünüz pil) okuyup katsayıyı düzeltin.
Voltajı Yüzdeye Çevirmek
Li-ion voltajı kapasiteyle doğrusal değişmez (bkz. deşarj eğrisi). Bu yüzden “3,0 V = %0, 4,2 V = %100” diye düz çizgi çekmek, ortalarda yanıltıcı sonuç verir. Yaklaşık bir tablo daha gerçekçidir:
| Voltaj (dinlenmede) | Yaklaşık doluluk |
|---|---|
| 4,20 V | %100 |
| 4,10 V | %90 |
| 4,00 V | %80 |
| 3,90 V | %65 |
| 3,80 V | %50 |
| 3,70 V | %35 |
| 3,60 V | %20 |
| 3,50 V | %10 |
| 3,30 V | %5 |
| 3,00 V | %0 |
float pilYuzdesi(float v) {
const float V[] = {3.00, 3.30, 3.50, 3.60, 3.70, 3.80, 3.90, 4.00, 4.10, 4.20};
const float Y[] = { 0, 5, 10, 20, 35, 50, 65, 80, 90, 100};
if (v <= V[0]) return 0;
if (v >= V[9]) return 100;
for (int i = 1; i < 10; i++) {
if (v < V[i]) {
return Y[i-1] + (v - V[i-1]) * (Y[i] - Y[i-1]) / (V[i] - V[i-1]);
}
}
return 100;
}Tablo yaklaşıktır; hücreye ve sıcaklığa göre değişir. Ölçümü Wi-Fi’yi açmadan önce yapın. Wi-Fi gönderimi sırasında pil voltajı anlık olarak düşer ve okumayı olduğundan düşük gösterir.
Düşük Pil Koruması
Korumalı TP4056 pili ~2,4 V’ta keser, ama bu Li-ion için zaten derin bir boşalmadır. Yazılımla daha erken davranmak pilin ömrünü uzatır:
float v = pilVoltajiOku();
if (v < 3.30) {
// Kritik: son bir uyarı gönder, sonra kalıcı uykuya geç
esp_sleep_disable_wakeup_source(ESP_SLEEP_WAKEUP_ALL); // uyandırma kaynaklarını kapat
esp_deep_sleep_start(); // reset tuşuna basılana kadar uyur
}
if (v < 3.50) {
// Düşük: uyarı gönder, normal çalışmaya devam et
}Uyandırma kaynakları kapalıyken esp_deep_sleep_start() çağırmak, ESP’yi reset tuşuna basılana kadar uyutur. Proje “ölü” görünür ama pil korunur.
USB Takılıyken Okuma
USB’den beslenirken ve TP4056 şarj ederken ölçtüğünüz değer, pilin kendi voltajı değil şarj voltajıdır (4,2 V’a yakın). “Şarj oluyor” durumunu anlamak için bu yüksek değeri kullanabilirsiniz, ama doluluk yüzdesi olarak göstermeyin.
Özet
- Pili ADC pinine doğrudan bağlamayın; gerilim bölücü kullanın.
- 100k + 100k bölücü 4,2 V’u 2,1 V’a indirir ve ~21 µA çeker.
- ADC1 pinlerini kullanın; ESP32’de ADC2 Wi-Fi ile çalışmaz.
- ESP32 ailesinde
analogReadMilliVolts()kullanın ve birkaç okumanın ortalamasını alın. - Yüzdeyi tabloyla hesaplayın, ölçümü Wi-Fi’den önce yapın.
Sıradaki Adım
Bu bölümdeki her şeyi bir arada görmek için pilli Wi-Fi sensör projesine geçin.
İlgili Ürünler
Bu derste anlatılan parçalar: