Breadboard Nedir?

Breadboard (deneme kartı veya board), elektronik devreleri lehim yapmadan kurmaya yarayan delikli bir plastik karttır. Bileşenlerin bacakları ve jumper kablolar deliklere takılır, kartın içindeki metal klipsler bu bacakları birbirine bağlar.

Bir devreyi denemek, hatayı bulmak ve bağlantıyı değiştirmek breadboard üzerinde saniyeler sürer. Bu yüzden hemen her Arduino projesi önce breadboard üzerinde kurulur, çalıştığı doğrulandıktan sonra kalıcı bir plakete lehimlenir.

Breadboard Üzerindeki Bölümler

Standart bir breadboard iki farklı bölgeden oluşur.

Güç hatları (besleme rayları)

Kartın uzun kenarları boyunca uzanan, genellikle kırmızı (+) ve mavi/siyah (−) çizgilerle işaretlenmiş sıralardır.

• Bu sıradaki delikler yatay olarak, baştan sona birbirine bağlıdır.
• Kırmızı hatta 5V, mavi hatta GND bağlanır.
• Böylece devredeki her bileşen enerjiyi en yakın delikten alabilir.

Bileşen alanı (terminal şeritleri)

Kartın ortasındaki numaralı bölgedir. Burada bağlantı mantığı farklıdır:

• Delikler dikey olarak beşerli gruplar halinde birbirine bağlıdır.
• Yani A1, B1, C1, D1, E1 delikleri aynı noktadır.
• Ortadaki oluk (kanal), kartın sol ve sağ yarısını birbirinden ayırır.

Bu oluk tesadüfi değildir. Entegre devreler (IC) tam olarak bu oluğa oturacak şekilde tasarlanmıştır; böylece entegrenin sol ve sağ pin sırası kısa devre yapmadan ayrı ayrı kullanılabilir.

Bağlantı Mantığı Özeti

Breadboard Boyutları

Yan yana gelen breadboardlar kenarlarındaki geçmeli tırnaklarla birleştirilerek daha büyük bir çalışma alanı oluşturabilir.

Breadboard ile İlk Devre

Bir LED’i yakmak için gereken en basit devre şöyledir:

1. Arduino’nun 5V pinini breadboard’un kırmızı (+) hattına bağlayın.
2. Arduino’nun GND pinini mavi (−) hattına bağlayın.
3. LED’in uzun bacağını (anot) bir terminal şeridine takın.
4. Aynı şeride bir ucu gelecek şekilde 220 Ω direnç takın, direncin diğer ucunu kırmızı hatta bağlayın.
5. LED’in kısa bacağını (katot) mavi hatta bağlayın.

LED yanmalıdır. Yanmıyorsa büyük ihtimalle LED ters takılmıştır; bacaklarını değiştirip tekrar deneyin.

Sık Yapılan Hatalar

Aynı dikey grupta iki bacak. Bir bileşenin her iki bacağı aynı beşli gruba takılırsa bileşen kısa devre olur ve devreye hiç dahil olmaz. Bu, breadboard’da en sık yapılan hatadır.

Oluğun yanlış tarafı. Entegreyi oluğa oturtmayı unutmak, sol ve sağ pinlerin birbirine bağlanmasına yol açar.

Güç hattı kesintisi. Bazı büyük breadboardlarda güç hattı ortadan ikiye bölünmüştür. Hat üzerindeki kırmızı/mavi çizginin ortada kesilip kesilmediğine bakın; kesikse iki yarımı kısa bir jumper ile köprüleyin.

Kalın bacaklı bileşenler. Güç direnci, kalın kablo veya bazı konnektörlerin bacakları breadboard deliklerini kalıcı olarak genişletir. Bu deliklerde sonradan temassızlık yaşanır.

Yüksek akım. Breadboard klipsleri genellikle 1 A civarında akım taşıyabilir. Motor veya güçlü LED şeritlerini breadboard üzerinden beslemeyin; ısınma ve gerilim düşümü olur.

Breadboard Ne Zaman Yetersiz Kalır?

Breadboard geçici bir çözümdür. Şu durumlarda delikli plaket (perfboard) veya baskı devre kartına (PCB) geçmek gerekir:

• Devre titreşime maruz kalacaksa (robot, araç içi)
• Yüksek frekanslı sinyaller varsa (breadboard klipsleri parazit kapasite oluşturur)
• 1 A üzerinde akım geçecekse
• Devre kalıcı olarak kullanılacaksa

Özet

Breadboard, lehimsiz devre kurmayı sağlayan delikli bir karttır. Güç hatları yatay, bileşen alanı dikey beşerli gruplar halinde bağlıdır ve ortadaki oluk iki yarımı ayırır.

Bu derste şunları öğrendik:

• Breadboard’un iç bağlantı mantığını
• Güç hattı ile terminal şeritleri arasındaki farkı
• Orta oluğun neden var olduğunu
• Breadboard boyutlarını ve kullanım alanlarını
• En sık yapılan bağlantı hatalarını
• Breadboard’un akım sınırını ve ne zaman terk edilmesi gerektiğini